Kısaca
- Yazılı sınav bir not üretme anı değil; planlama, ölçme, analiz ve müdahaleden oluşan bir döngüdür.
- Kitapçık öğrenme çıktılarından kurulur; aynı sorular kâğıtta da öğrenci uygulamasında da sorulabilir.
- Yapay zekâ gerekçeli bir puan önerir, son kararı her zaman öğretmen verir.
- Sonuçlar şube ve öğrenme çıktısı düzeyinde okunur ve doğrudan bir sonraki derse döner.
Yazılı sınav dönemi, öğretmen için yılın en yoğun haftalarıdır: sorular hazırlanır, kâğıtlar basılır, okunur, puanlanır ve not sisteme girilir. Ardından çoğu zaman bir sonraki konuya geçilir. Oysa bir sınavın en değerli çıktısı not değil, sınıfın neyi öğrendiğine ve neyi henüz öğrenmediğine dair bilgidir.
Bu yazıda yazılı sınavı tek bir an olarak değil, öğrenme çıktısıyla başlayıp sınıfa geri dönen bir döngü olarak ele alıyoruz ve CatchUpper’ın bu döngünün her adımında öğretmene nasıl eşlik ettiğini gösteriyoruz.
Ölçme bir döngüdür
Biçimlendirici değerlendirme alanyazını, ölçmenin öğrenmeye ancak sonuçları öğretime geri döndüğünde katkı sağladığını uzun süredir vurguluyor. Yazılı sınavı bu bakışla düşündüğümüzde dört adımlı bir döngü ortaya çıkar:
- 1
Planlama
Hangi öğrenme çıktılarının ölçüleceğine ve sınavın yapısına karar verilir.
- 2
Kitapçık
Çıktılarla uyumlu, nitelikli sorulardan basılmaya hazır bir sınav oluşur.
- 3
Değerlendirme
Cevaplar tutarlı ölçütlerle puanlanır; gerekçe görünür kalır.
- 4
Analiz ve müdahale
Sonuçlar çıktı düzeyinde okunur, eksikler bir sonraki derse taşınır.
Planlama: öğrenme çıktısıyla başlamak
İyi bir yazılı, “hangi konular girecek?” sorusundan önce “hangi öğrenme çıktılarını ölçüyorum?” sorusuyla başlar. Öğretmen sınavı MEB öğretim programındaki öğrenme çıktıları üzerinden kurar; böylece her soru, ölçtüğü çıktıyla birlikte yaşar. Bu eşleşme, sınav bittiğinde sonuçların anlamlı biçimde okunabilmesinin ön koşuludur.
Sınavın biçimi de bu aşamada belirlenir: çoktan seçmeli, açık uçlu ya da karma. Açık uçlu sorular üst düzey düşünme becerilerini görünür kılar; çoktan seçmeli sorular ise geniş bir kapsamı kısa sürede yoklar. İkisinin dengesi, ölçülmek istenen çıktının doğasına göre kurulur.
Kitapçık: kâğıtta da, ekranda da
Öğretmen soruları yayınevi sorularından, kurumun soru havuzundan ya da yapay zekâ ile kendi hazırladığı sorulardan seçer. Görselli, bağlam temelli ve açık uçlu sorular aynı kitapçıkta bir araya gelir; sayfa düzeni basıma hazır hâle gelir.
Kitapçık · 1. sayfa

Kitapçık · 2. sayfa

Aynı sınav, istenirse öğrenci uygulaması üzerinden çevrim içi olarak da uygulanabilir. Böylece öğretmen, sınıfın koşullarına göre kâğıt ile ekran arasında seçim yapar; soruların niteliği ve ölçtüğü çıktı değişmez.

Değerlendirme: İnsan–YZ–İnsan
Yazılı sınavın en çok zaman alan ve en çok tartışma doğuran adımı, açık uçlu cevapların puanlanmasıdır. Aynı cevap, farklı günlerde ya da farklı öğretmenlerce farklı puanlanabilir. CatchUpper bu adımda öğretmenin yerini almaz; ona gerekçeli bir ilk okuma sunar.
Öğrenci cevabı

Gerekçeli öneri

Öneri, her ölçüt için neden o puanın verildiğini açıklar. Öğretmen bu gerekçeyi okur, katılmadığı yerde puanı düzeltir ve son kararı verir. Süreç öğretmenle başlar, yapay zekâ ile hızlanır ve yine öğretmenle tamamlanır.

MEB ile ortak çalışmada yazılı okuma sistemimiz %97 korelasyon sağladı.
Bu sonuç, sistemin öğretmen puanlarıyla yüksek düzeyde örtüştüğünü gösterir. Amaç insanı devreden çıkarmak değil; öğretmenden öğretmene değişen tutarsızlığı azaltmak ve her öğrencinin cevabını aynı ölçütle değerlendirmektir.
Analiz ve müdahale: sonuç sınıfa döner
Puanlar tamamlandığında sonuçlar yalnızca bir not listesi olarak kalmaz. Şube raporu, sınıfın zaman içindeki gelişimini ve en çok zorlanılan öğrenme çıktılarını gösterir. Öğretmen “kim düşük aldı?” sorusunun ötesine geçip “sınıf hangi çıktıda takıldı?” sorusunu sorabilir.
Şube raporu

Karar Destek

Karar Destek, bu veriyi bir sohbete dönüştürür. Öğretmen sınıfı hakkında soru sorar; yanıt, sınavın ve önceki ödevlerin sonuçlarına dayanır. Eksik çıktılar için bireysel ödevler ve tekrar soruları bu noktada planlanır ve döngü yeniden başlar.








