Skip to content

    Yazılı Sınav Bir Not Değil, Bir Döngüdür

    Planlamadan müdahaleye: yapay zekâ destekli yazılı sınav süreci.

    Mart 2026Güncellendi: Kasım 2026 6 dk okuma

    Yayınevi sorularıyla hazırlanmış yazılı kitapçığı
    Yapay zekânın gerekçeli puanı

    Kısaca

    • Yazılı sınav bir not üretme anı değil; planlama, ölçme, analiz ve müdahaleden oluşan bir döngüdür.
    • Kitapçık öğrenme çıktılarından kurulur; aynı sorular kâğıtta da öğrenci uygulamasında da sorulabilir.
    • Yapay zekâ gerekçeli bir puan önerir, son kararı her zaman öğretmen verir.
    • Sonuçlar şube ve öğrenme çıktısı düzeyinde okunur ve doğrudan bir sonraki derse döner.

    Yazılı sınav dönemi, öğretmen için yılın en yoğun haftalarıdır: sorular hazırlanır, kâğıtlar basılır, okunur, puanlanır ve not sisteme girilir. Ardından çoğu zaman bir sonraki konuya geçilir. Oysa bir sınavın en değerli çıktısı not değil, sınıfın neyi öğrendiğine ve neyi henüz öğrenmediğine dair bilgidir.

    Bu yazıda yazılı sınavı tek bir an olarak değil, öğrenme çıktısıyla başlayıp sınıfa geri dönen bir döngü olarak ele alıyoruz ve CatchUpper’ın bu döngünün her adımında öğretmene nasıl eşlik ettiğini gösteriyoruz.

    Ölçme bir döngüdür

    Biçimlendirici değerlendirme alanyazını, ölçmenin öğrenmeye ancak sonuçları öğretime geri döndüğünde katkı sağladığını uzun süredir vurguluyor. Yazılı sınavı bu bakışla düşündüğümüzde dört adımlı bir döngü ortaya çıkar:

    1. 1

      Planlama

      Hangi öğrenme çıktılarının ölçüleceğine ve sınavın yapısına karar verilir.

    2. 2

      Kitapçık

      Çıktılarla uyumlu, nitelikli sorulardan basılmaya hazır bir sınav oluşur.

    3. 3

      Değerlendirme

      Cevaplar tutarlı ölçütlerle puanlanır; gerekçe görünür kalır.

    4. 4

      Analiz ve müdahale

      Sonuçlar çıktı düzeyinde okunur, eksikler bir sonraki derse taşınır.

    Planlama: öğrenme çıktısıyla başlamak

    İyi bir yazılı, “hangi konular girecek?” sorusundan önce “hangi öğrenme çıktılarını ölçüyorum?” sorusuyla başlar. Öğretmen sınavı MEB öğretim programındaki öğrenme çıktıları üzerinden kurar; böylece her soru, ölçtüğü çıktıyla birlikte yaşar. Bu eşleşme, sınav bittiğinde sonuçların anlamlı biçimde okunabilmesinin ön koşuludur.

    Sınavın biçimi de bu aşamada belirlenir: çoktan seçmeli, açık uçlu ya da karma. Açık uçlu sorular üst düzey düşünme becerilerini görünür kılar; çoktan seçmeli sorular ise geniş bir kapsamı kısa sürede yoklar. İkisinin dengesi, ölçülmek istenen çıktının doğasına göre kurulur.

    Kitapçık: kâğıtta da, ekranda da

    Öğretmen soruları yayınevi sorularından, kurumun soru havuzundan ya da yapay zekâ ile kendi hazırladığı sorulardan seçer. Görselli, bağlam temelli ve açık uçlu sorular aynı kitapçıkta bir araya gelir; sayfa düzeni basıma hazır hâle gelir.

    Kitapçık · 1. sayfa

    Yazılı kitapçığının ilk sayfası

    Kitapçık · 2. sayfa

    Yazılı kitapçığının ikinci sayfası
    CatchUpper Yayınları sorularıyla hazırlanmış 10. sınıf fizik yazılısı. Görselli sorular ve açık uçlu maddeler aynı kitapçıkta.

    Aynı sınav, istenirse öğrenci uygulaması üzerinden çevrim içi olarak da uygulanabilir. Böylece öğretmen, sınıfın koşullarına göre kâğıt ile ekran arasında seçim yapar; soruların niteliği ve ölçtüğü çıktı değişmez.

    Öğrenci uygulamasında soru çözümü
    Aynı sorular öğrenci uygulamasında: öğrenci cevabını dijital ortamda verir.

    Değerlendirme: İnsan–YZ–İnsan

    Yazılı sınavın en çok zaman alan ve en çok tartışma doğuran adımı, açık uçlu cevapların puanlanmasıdır. Aynı cevap, farklı günlerde ya da farklı öğretmenlerce farklı puanlanabilir. CatchUpper bu adımda öğretmenin yerini almaz; ona gerekçeli bir ilk okuma sunar.

    Öğrenci cevabı

    Öğrencinin el yazısı cevabı

    Gerekçeli öneri

    Yapay zekânın gerekçeli puanı
    Gerçek bir 10. sınıf edebiyat yazılısından: öğrencinin el yazısı cevabı ve ölçütlere dayalı gerekçeli puan önerisi. Öğrenci bilgisi gösterilmemiştir.

    Öneri, her ölçüt için neden o puanın verildiğini açıklar. Öğretmen bu gerekçeyi okur, katılmadığı yerde puanı düzeltir ve son kararı verir. Süreç öğretmenle başlar, yapay zekâ ile hızlanır ve yine öğretmenle tamamlanır.

    Öğretmenin son değerlendirmesi
    Son karar öğretmenin: öneri 13,60 iken öğretmen cevabı yeniden değerlendirip tam puan verdi.
    MEB ile ortak çalışmada yazılı okuma sistemimiz %97 korelasyon sağladı.

    Bu sonuç, sistemin öğretmen puanlarıyla yüksek düzeyde örtüştüğünü gösterir. Amaç insanı devreden çıkarmak değil; öğretmenden öğretmene değişen tutarsızlığı azaltmak ve her öğrencinin cevabını aynı ölçütle değerlendirmektir.

    Analiz ve müdahale: sonuç sınıfa döner

    Puanlar tamamlandığında sonuçlar yalnızca bir not listesi olarak kalmaz. Şube raporu, sınıfın zaman içindeki gelişimini ve en çok zorlanılan öğrenme çıktılarını gösterir. Öğretmen “kim düşük aldı?” sorusunun ötesine geçip “sınıf hangi çıktıda takıldı?” sorusunu sorabilir.

    Şube raporu

    Şube raporu: gelişim ve zorlanılan öğrenme çıktıları

    Karar Destek

    Karar Destek sohbeti
    Şube raporu ve Karar Destek: öğretmen, sınıfının verisi üzerine soru sorar ve bir sonraki adım için öneri alır.

    Karar Destek, bu veriyi bir sohbete dönüştürür. Öğretmen sınıfı hakkında soru sorar; yanıt, sınavın ve önceki ödevlerin sonuçlarına dayanır. Eksik çıktılar için bireysel ödevler ve tekrar soruları bu noktada planlanır ve döngü yeniden başlar.

    Bunu kendi okulunuzda görmek ister misiniz?

    Ekibimiz size ve öğretmenlerinize özel bir tanıtım planlasın.

    Bize Ulaşın

    Çerez Kullanımı

    Web sitemizde deneyiminizi iyileştirmek ve ziyaretçi istatistiklerini analiz etmek için çerezler kullanıyoruz. KVKK ve GDPR uyumlu çerez politikamız hakkında daha fazla bilgi için gizlilik politikamızı inceleyebilirsiniz.